82

83

84

82-84
Anonieme kunstenaar uit Gelre (?)

Casanatense-missaal en twee losse miniaturen uit het Casanatense-missaal
Avignon of Noord-Frankrijk (?), circa 1390-1408
Tempera, goud en inkt op perkament
Coll. Rome, Biblioteca Casanatense (nr. 82)
Coll. Windsor Castle, Royal Library (met genereuze permissie van H.M. Queen Elizabeth II) (nr. 83-84)

De schilderingen in dit manuscript behoren tot de beste bewijzen voor de internationale betrekkingen die Gelderse kunstenaars er rond 1400 op nahielden. Het missaal is vermoedelijk in Avignon of Noord-Frankrijk gemaakt door een uit Gelre afkomstige kunstenaar. Het boek bevat grote initialen, die de teksten voor de belangrijkste christelijke feesten illustreren. Zo toont de initiaal voor de teksten bij Witte Donderdag de instelling van de Eucharistie: Christus aan het laatste avondmaal.
De twee paginagrote miniaturen maakten oorspronkelijk deel uit van het missaal. Voor het eerst in meer dan een eeuw worden boek en canonminiaturen nu voor even verenigd. Bij de Kruisigingsscène zien we midden in de miniatuur een levensecht geschilderde vlieg (afbeelding A), die op de pagina neergestreken lijkt te zijn. Misschien is dit een verborgen verwijzing naar de Eucharistie, wellicht ook enkel een illusionistisch grapje van de schilder. Het missaal wordt hierom ook wel het 'Fly-missal', vlieg-missaal, genoemd. Een dergelijke vlieg (afbeelding B) vinden we ook terug in de Très Riches Heures van de gebroeders Van Limburg.

Sluit venster