Reconstructie

Les Très Riches Heures: een dertiende maand

Rob Dückers, medesamensteller van de tentoonstelling, maakte deze drie kalenderbladen. Deze perkamenten bladen tonen verschillende stadia van het verluchtingsproces. De miniatuur is geen zuivere reproductie van één van de bladen uit het calendarium van Les Très Riches Heures, het meesterwerk van de gebroeders Van Limburg. Het is eerder een pastiche van verschillende elementen. Zo is in de miniatuur op de achtergrond de Valkhofburcht in Nijmegen zichtbaar, zoals die er ten tijde van de gebroeders Van Limburg kan hebben uitgezien. Het hofgezelschap op de voorgrond is gebaseerd op de Gelderse tekening uit Uppsala, die op deze tentoonstelling wordt getoond (nr. 24). Zo vormt deze maand, met zijn Gelders kasteel en mensen uit dit hertogdom, een noordelijke tegenhanger van de Franse taferelen in Les Très Riches Heures van de hertog van Berry.

Ieder blad is verdeeld in een boven- en een benedenhelft, die telkens een opvolgend stadium in het verluchtingsproces laat zien. Het eerste blad toont beneden in de compositie een grove tekening in grafiet, bedoeld om de plaats voor de belangrijkste elementen in de miniatuur te bepalen. Deze schets wordt vervolgens in inkt meer in detail uitgewerkt, zoals in het bovendeel te zien is.

Op het tweede blad is het bladgoud aangebracht. Beneden is de lijmlaag voor het bladgoud zichtbaar. Deze lijm bestaat uit Arabische gom, honing en rode bolusaarde. Deze dun vloeiende lijm kan met penseel worden opgebracht, maar ook (voor fijne lijntjes) met een puntige ganzenveer. Na droging wordt deze lijm weer licht kleverig gemaakt door er op te ademen. Daarna wordt het bladgoud in meerdere lagen aangebracht. Nadat het overtollig goud is weggeveegd wordt het gepolijst, zodat het gaat glanzen.

In het derde blad worden dan de verflagen aangebracht. Pigmenten worden gemengd met een beetje water. Arabische gom of lijm, vervaardigd van stukjes perkament, wordt toegevoegd als bindmiddel. Vervolgens kan met de verf worden geschilderd. Eerst worden de basislagen aangebracht (beneden). Door middel van streepjes in een lichtere of donkerder kleur worden de lagen opgebouwd en worden de figuren gemodelleerd (boven). Waar nodig worden met wit hoogsels en met zwart contouren aangebracht.

Sluit venster